Neem contact met ons op


Karlijn:
06 4247 3080


Rob:
06 8183 4114


Lisa: 
06 2218 8613

 

Noscura

VR in musea

Virtual Reality: andere werkelijkheden in musea

Nieuwe technologie in het museum. Eerder kon je al lezen over augmented reality (AR). In dit artikel staat virtual reality (VR) centraal. Aan de hand van een aantal persoonlijke ervaringen, lees je meer over toepassingen van VR in het museum.

Een andere werkelijkheid

Met VR lijkt het alsof je ergens bent, maar je bent er niet echt. De techniek laat je een andere werkelijkheid ervaren. Daarvoor gebruik je een speciale bril en wanneer je deze op hebt, wordt het zicht vervangen door een virtuele werkelijkheid. Je kunt daadwerkelijk rondkijken in deze wereld, want wanneer je je hoofd beweegt, beweegt de wereld mee. Datgene wat je ziet, is niet plat, maar 3D. De techniek wordt gebruikt voor vermaak, een spel bijvoorbeeld, maar ook om trainingssituaties na te bootsen, bijvoorbeeld voor medisch specialisten of militairen.

Augmented reality plaatst een extra virtuele laag in de daadwerkelijke wereld, waardoor je beide werelden tegelijk kunt waarnemen. Bij VR wordt de echte wereld vervangen door een virtuele wereld. Sommige mensen ervaren misselijkheid en desoriëntatie wanneer ze een virtuele wereld door een bril bekijken. De techniek verandert en kennis wordt vergroot. Ontwikkelaars kunnen beter inspelen op deze problemen.

Tekeningen en woorden

In de jaren negentig (!) werd voor het eerst gebruik gemaakt van VR in musea, maar in de afgelopen vijf jaar is het aantal toepassingen pas echt toegenomen. Mijn eerste VR ervaring was in 2016, tijdens de expositie van het documentairefestival IDFA in Amsterdam. Ik nam plaats op een stoel en kreeg een VR bril op. En wat ik zag was buitengewoon bijzonder. Jan Rothuizen tekende in de zolderkamer van de Bijenkorf in Amsterdam de kamer en het uitzicht. In deze VR ervaring, Drawing Room, kon ik meekijken. Boven me, naast me, omlaag. Een stem stuurde me soms iets, maar ik ging voor korte tijd volledig op in deze getekende wereld.

Later zag ik nog een getekende installatie in het Literatuurmuseum in Den Haag. Dichter Micha Hamel en kunstenaar Demian Albers maakten een literaire ervaring. In het museum was een ruimte eenvoudig ingericht met plek voor slechts één bezoeker. In deze ruimte nam ik plaats op de houten bank en zette de bril op. De ervaring Zonder Handen, is een verzameling woorden en beelden. Het voelde alsof ik midden in een gedicht zat en dat de tekst enkel voor mij werd uitgesproken.

Dat de ervaring enkel voor mij is dat klopt natuurlijk ook. Ik heb de bril op en ervaar iets dat andere mensen op dat moment niet ervaren. En omgekeerd, ik ben volledig afgesloten van de werkelijke wereld. Dat een VR-ervaring maar weinig sociaal is, is misschien wel het vaakst gehoorde commentaar.

VR-Humanity-House

Realistische kijk

De Sensory Pod in Humanity House in Den Haag bezocht ik recent. Deze installatie is ontwikkeld door het Rode Kruis en laat je zien hoe Syrische vluchtelingen leven in een kamp in Libanon. De Sensory Pod is een cabine die in één van de tentoonstellingsruimtes staat. Ik neem plaats, doe de glazen deur dicht en zet de bril op. Direct wordt het warm en ruik ik vuur of kruitdampen. Ik ontmoet verschillende mensen. Soms staan ze voor me, soms hoor ik enkel een stem en merk ik de persoon pas op wanneer ik over mijn rechterschouder kijk. De ervaring duurt ongeveer 5 minuten en ik vind het behoorlijk indrukwekkend. De videobeelden in 3D maken het al realistisch, maar de echte warmte, wind en geuren maken de ervaring een totaalervaring. Doordat ik alleen in de kleine ruimte zit, voelt het erg persoonlijk.

Het originele plan was om de installatie tijdelijk te laten zien, vertelt een medewerker van het museum me. Maar genoeg bezoekers bekijken de installatie en het museum wil iedereen de mogelijkheid geven om dit te ervaren. Ze vertelt me dat in het museum veel schoolklassen komen en dat voor een groep de installatie, jammer genoeg, niet geschikt is. Doordat het 5 minuten duurt en er maar één persoon tegelijk in de cabine kan, duurt het te lang voordat alle leerlingen geweest zijn.

En dat is ook mijn ervaring. Behalve in het Humanity House, heb ik voor alle VR installaties in de rij moeten staan.

Toepassingen en communicatiemogelijkheden

Wanneer ik terugkijk op mijn eigen ervaringen met virtual reality in musea, dan zie ik twee richtingen. Aan de ene kant, kunnen VR installaties een kunstwerk op zich zijn, zoals Drawing Room of Zonder Handen. Aan de andere kant, met VR kun je iets beleven dat je anders niet zo snel zult beleven. Het kan verdieping geven bij een thema. Zoals rondkijken op een andere plek in de wereld net als in het Humanity House of het beleven van een periode of gebeurtenis uit de geschiedenis. In deze verdieping zie ik vooral de toegevoegde waarde voor een museum.

Het Literatuurmuseum liet met hun installatie zien dat literatuur heel breed is en berichtte over het “eerste literaire VR-werk ter wereld” op eigen kanalen. Humanity House noemde de installatie in de nieuwsbrief, maar zien de VR beleving vooral als extra aanbod voor de bezoekers die al in het museum zijn. Frederiek Biemans, hoofd programma’s en tentoonstellingen, zegt: “VR is zo nieuw dat het op zichzelf al nieuwsgierigheid wekt bij de bezoeker, nog los van het verhaal dat je vertelt. Op deze manier kunnen we de bezoeker nog een stapje dichterbij het leven van een vluchteling in de regio brengen. Dat is in de vaste opstelling toch veel abstracter.” Bezoekers zijn enthousiast over deze installatie. En eigenlijk geldt dat voor alle installaties, bezoekers kunnen helpen om het onder de aandacht te brengen. Door te communiceren over hun ervaring op social media bijvoorbeeld.

Instagram

Het Westfries Museum maakt gebruik van Instagrammers bij de lancering van het nieuwe programma. Ik heb het museum zelf niet bezocht, maar stelde Christa van Hees, Pers en Publiciteit Westfries Museum, een aantal vragen. Zij vertelt “Het Westfries Museum was eind 2014 voor zover ons bekend het eerste museum ter wereld dat een VR programma aanbood. Het was van het begin af aan een groot succes. Na het programma Gouden Eeuw Virtual Reality, kwam er nog een tweede programma: Kaap Varen Virtual Reality.” Het trekt vooral gezinnen, maar eigenlijk valt het bij alle leeftijden in de smaak. Zo goed zelfs, dat er een nieuw programma ontwikkeld wordt. Christa: “Bij de introductie in 2014 hebben we heel veel publiciteit in de pers gezocht en gekregen. Batavia 1627 VR gaan we dit jaar vanaf 30 mei landelijk promoten. Met een persmeeting, meeting voor Instagrammers met veel volgers en een campagne. Als het qua budget lukt mogelijk met tv-spotjes.”

Susan Lesker stelt in haar masterthesis: “Een manier om het contact met het publiek te versterken, de zichtbaarheid van de collectie te vergroten en een jonge generatie aan te spreken is de toepassing van VR, waarbij gebruikers onder worden gedompeld in een fictieve of virtuele omgeving.” (S.B. Lesker. (2017, October 17). Virtual Reality als werkelijkheid?. Media en Cultuur.)

VR is een relatief nieuwe techniek. Dat vraagt ook om (nieuwe of specifieke) kennis van museummedewerkers, bijvoorbeeld wanneer de installatie het plots niet meer doet en welke rol VR speelt in het contact met mogelijke bezoekers. Ik ben benieuwd hoe musea daarmee omgaan.

Wil je meer weten over dit onderwerp of heb je een idee? Neem contact met ons op.

Mirjam Verloop

Van origine ben ik ontwikkelaar van websites, applicaties en andere digitale middelen. Sinds een aantal jaar werk ik specifiek voor de cultuursector en het onderwijs. En niet enkel meer als ontwikkelaar, maar ook als auteur, educator en adviseur. Ik schrijf graag over cultuur, technologie, communicatie en educatie.

No Comments

Post a Comment